Roze bril

Het werd vorige week nog maar eens bevestigd: we zitten met z’n allen in een recessie – de vierde sinds de jaren dertig. De effecten daarvan worden voor veel huishoudens langzaam maar zeker steeds voelbaarder, en voor een enkeling blijkt de situatie al zo onhoudbaar, dat hij geen andere uitweg ziet dan zich op het parkeerterrein van zijn hypotheekverstrekker van het leven te beroven. Wat een intens triest bericht, en wat zou je graag willen dat de Leidenaar die deze wanhoopsdaad beging zijn eigen situatie, hoe hopeloos ook, met een andere bril had kunnen bezien.

Natuurlijk begrijp ik dat deze man tot op de bodem is gegaan, en dat de vraag of het glas halfleeg of halfvol is niet langer evident was, maar toch… Bestonden er maar opticiens die brillen verkopen tegen zwartkijken, waarmee al te sombere visies kunnen worden gecompenseerd. Zodat je als gemeente – in dezelfde week dat duidelijk wordt dat je de komende jaren bovenop de reeds aangekondigde bezuinigingen van 26 miljoen per jaar, jaarlijks nog eens minstens 10 miljoen extra moet bezuinigen – Museum De Lakenhal met een bijdrage van naar verluidt zo’n 1,5 miljoen tóch in staat stelt een heuse Rembrandt te verwerven.

Het is bijna een statement. Waar kille rekenmeesters in Den Haag rigoureus het mes zetten in kunst, betaalt de gemeente Leiden zo’n 4200 euro per vierkante centimeter mee aan de aankoop van een van de oudst bekende werken van de in Leiden geboren en getogen schilder. ‘De brillenverkoper’ – die nadat De Lakenhal hem jaren in bruikleen had plots in een Amerikaanse privécollectie dreigde te verdwijnen – blijft hiermee voor Leiden en voor Nederland behouden. Dat is mooi, maar mooier nog vind ik dat Leidenaars deze ‘onvoorziene kostenpost’ vrijwel unaniem met dezelfde – noem het maar roze – bril bekijken.

Herinnering aan Leiden

Ook als ik op vakantie ben, denk ik regelmatig aan Leiden. Toen ik vorige week in onze hotelkamer in Egypte via BVN (het beste van Nederland én Vlaanderen) de sprookjesachtige beelden van een winters Nederland zag, vroeg ik me af of in Leiden het strooizout al op was. Lag er ijs op de Singels? Kon er geschaatst worden op het Galgewater? En zou de Elfstegentocht doorgaan? Spontane gedachten over mijn eigen Sleutelstad.

Veel minder spontaan was de opdracht die ik mezelf de afgelopen vakantie had gegeven. Liggend op een bedje aan het zwembad zwoegde ik onder de brandende zon op een qua rijm en metrum kloppende Leidse versie van Hendrik Marsmans ‘Herinnering aan Holland’, dat werd uitgeroepen tot Het Gedicht van de Twintigste Eeuw. Een relatie tussen Marsman en Leiden is er niet echt: zijn gedicht ‘Val’ is te zien op een gevel aan de Zoeterwoudsesingel, en in de jaren twintig van de vorige eeuw studeerde hij hier een blauwe maandag rechten. Maar omdat het weer eens wat anders is dan een Sudoku of een woordzoeker, en omdat Marsmans uitspraak ‘Wie hier in de grond stampt, zakt weg in de modder’ zo maar op Leiden van toepassing zou kunnen zijn, puzzelde ik nippend van mijn koude biertje vrolijk voort. Ik sluit de column van deze week af met het resultaat.

Denkend aan Leiden zie ik Leidenaars vieren hoe deze stad ooit werd ontzet. Water afkomstig van brede rivieren, als gracht door de mens naar zijn hand gezet. En op een kunstmatige heuvel gelegen: De Burcht, symbolisch voor weerstand en strijd, tegen verandering en al wat nieuw is – stil als de Stille Rijn kabbelt de tijd. Musea gevuld met een roemrucht verleden; er wordt in het veilige heden geleefd. Tegen dovemansoren spreekt de stem van de toekomst, want geen kans wordt gegrepen: men houdt wat men heeft…

Zoeken en boeken

Via de boekingssite Hotels.com werd er in 2011 bijna vijf keer zo vaak naar hotelkamers in Leiden gezocht als in het jaar ervoor. Leiden is daarmee in de statistieken van deze website de snelste stijger van vorig jaar, gevolgd door Leeuwarden en Lloret de Mar. De grote vraag die dan rijst, is of al deze bezoekers van Hotels.com ook vonden wat ze zochten, want zoekers zijn natuurlijk nog geen boekers.

Een land dat van dit soort positieve cijfers momenteel alleen maar kan dromen, is Egypte. Sinds de Arabische Lente heeft het toerisme naar het land van de farao’s een flinke knauw gekregen. Als u dit leest, geniet ik er van mijn laatste ongetwijfeld zonovergoten vakantiedag aan de Rode Zee. Waar we ons jaarlijse weekje Egypte normaal gesproken bijtijds moesten boeken, regelden we onze vakantie dit jaar pas zo’n twee weken voor vertrek. Lastminute dus, en voordeliger dan ooit.

Nog net op tijd dacht ik eraan dat mijn paspoort volgens de Egyptische regels na thuiskomst nog een halfjaar geldig moet zijn. Dat werd dus verlengen. Na enig zoeken op de website van de gemeente lukte het me om met behulp van mijn DigiD een afspraak voor de volgende dag te boeken. En het moet gezegd: dat systeem werkt feilloos. Bij Burgerzaken en Be olking (de v was van de marmeren muur in het Stadhuis verdwenen, ik meende de medeklinker later op het revers van een beveiligingsmedewerker te zien) leverde ik mijn pasfoto in, zette ik een handtekening, liet ik vier vingerafdrukken achter en tikte ik € 48,70 af. Binnen welgeteld vijf minuten stond ik weer buiten, en een week later lag mijn nieuwe reisdocument klaar bij de balie. Staat u mij toe de gemeente Leiden vanaf mijn ligbedje in het vakantieparadijs El Gouna even te complimenteren met deze uiterst efficiënte gang van zaken? Shoukran!

Leids blauw

Sinds 1 januari is er in Leiden letterlijk meer blauw op straat te vinden. Het aanbrengen van de weinig subtiele blauwe markeringen langs de parkeervakken had dankzij het druilerige weer nog wel wat voeten in de aarde, maar borden maakten duidelijk dat er in zes wijken buiten de singels toch echt nieuwe parkeerregels van toepassing waren. Ook mijn wijk is nu bij wijze van een 2-jarig experiment gebombardeerd tot een zogenaamde ‘blauwe zone’. Bewoners moeten een vergunning aanschaffen, voor hun bezoekers zijn er kraskaarten en voor parkeerders die in de binnenstad moeten zijn geldt een maximum parkeertijd van twee uur.

Het moet gezegd: de parkeerdruk is lager dan voorheen, zo bleek tijdens een wandelingetje dat ik op een blauwe maandag door mijn wijk maakte. Er was volop plek, en dat was vorig jaar op een doordeweekse dag wel anders. In die zin lijkt het experiment dus al geslaagd. Toch ligt het gevaar van te vroeg juichen op de loer. Nu al doet het verhaal de ronde dat er toch niet wordt gecontroleerd, zo toonde een gesprek met een foutparkeerder aan. Ik besloot van mijn wandelingetje een heus onderzoekje te maken: ik pakte mijn notitieboekje uit mijn binnenzak en zette het op een turven.

Van de 235 geparkeerde auto’s waren er 77 voorzien van een parkeervergunning. Ik telde slechts 4 kraskaarten en niet meer dan 23 parkeerders hadden de moeite genomen een parkeerschijf neer te leggen. Maar liefst 131 auto’s (55,7%) stonden er illegaal, maar bij geen van deze auto’s zat er een bon achter de ruitenwisser. Het lijkt me toch vrij essentieel dat er – los van al die blauwe strepen op de weg – ook figuurlijk meer blauw op straat komt. Want wordt er in dit prille stadium al niet gehandhaafd, dan is het experiment met de zes blauwe zones in mijn ogen gedoemd te mislukken.

Rowowerwal

Het zijn bizarre beelden. De beveiligingscamera’s van Café ’t Halve Maatje in Rotterdam registreerden hoe een gemaskerde overvaller met getrokken pistool het etablissement binnenstormde. Hij eiste het geld uit de kassa op, maar werd door barman en stamgasten volledig genegeerd – een van de bezoekers vroeg zelfs of hij even mocht passeren. ‘Sigaretten dan?’ schijnt de overvaller nog geroepen te hebben, maar toen ook daarop geen reactie volgde, maakte hij zich onverrichter zake uit de voeten. De voltallige clientèle zette op slapstickachtige wijze de achtervolging in. De overvaller, die buiten de waard van een marathonloper in het gezelschap gerekend, kon uiteindelijk worden overmeesterd.

In Rotterdam, de onveiligste stad van ons land, zijn ze wel wat gewend. Jaarlijks vinden er in de Maasstad meer dan 200 van dit soort geweldsdelicten plaats. In Leiden ligt dat gelukkig anders en is het nog groot nieuws als criminelen er hun slag slaan. Eerder deze maand was juwelier Hasgold aan de Haarlemmerstraat het doelwit van een gewapende overval. Een van de daders kon worden aangehouden door de politie, na een wildwestachtervolging waarbij zelfs op agenten werd geschoten. Deze brute ‘rowowerwal’, zoals het in goed Leids heet, was ’s middags in de binnenstad het gesprek van de dag.

Hoe hilarisch die beelden van ’t Halve Maatje ook zijn, ik prijs me toch gelukkig dat ik in een stad woon waar nog niet schouderophalend op gewapende overvallers wordt gereageerd. De cijfers van de Misdaadmeter van het AD wijzen weliswaar anders uit, maar soms bekruipt me toch het gevoel dat het er ook in Leiden niet veiliger op wordt. De wetenschap dat veiligheid al jaren een van de speerpunten in het beleid van de gemeente is, stelt evenwel gerust. Voor halve maatregeltjes koop je immers niets.

Nummer 12

‘Ik woon op nummer 12, vandaar.’ Terwijl hij voor de deur van de Pieterskerk een sjekkie draaide, sprak hij me aan. ‘Mag ik ook een keer naar zo’n feessie van de hoge heren. Kost veertig miljoen, wist u dat?’ Ik schoot in de lach. ‘40.000 euro,’ zei ik, schijnbaar tegen dovemansoren. ‘Wat denk-ie dan dat zo’n kerk kost? En dan heb-ie verder nog niks. Maar het is geinig om er een keer bij te zijn, daar niet van. Want wanneer maak je dat nou mee, zo’n Nieuwjaarsreceptie? Wat doet u eigenlijk, als ik vragen mag, dat u hier bent?’ Mijn antwoord beviel hem allerminst. ‘Pers en politiek, één pot nat. Dat houdt elkaar maar de hand boven het hoofd.’

‘Dat de burgemeester zei dat het geen pretje is om werkloos te zijn, dat vond ik mooi. Dat is ook geen pretje, hoor.’ Ik antwoordde dat ik hierover kon meepraten. ‘En u schreef voor de krant, dat zei u toch net?’ Ik legde uit dat ik maar één stukje per week schrijf. ‘O, nou, daar word je ook niet moe van, toch? Maar je komt vandaag de dag niet meer aan de bak, hè? Zeker niet zonder kruiwagens. Je moet kennissen hebben. Dat zei Lenferink ook nog, dat het een kenniseconomie is.’

Hij wierp zijn peuk op de grond. ‘En wat vindt u er nou van, als journalist zijnde, dat Leiden de Olympische Spelen wil organiseren? Wat kost dát wel niet?’ Hij meende het. ‘Ik denk dat de burgemeester een grapje maakte,’ probeerde ik. ‘Zou het? Ik vertrouw het anders niks. Dit zijn toch geen tijden voor grapjes? Het is crisis, maar het verhaal van de gewone man, dat lees je nergens. Ik ga nog maar een biertje halen, dat kan er vast nog wel vanaf, van die veertig miljoen. Het was me een genoegen,’ zei de man van nummer 12. ‘Geniet ervan, enne, bedankt!’ zei ik. Hij stak zijn hand op. Stukjes die zichzelf schrijven, nee, daar word je inderdaad niet moe van.

Sleutels en puntjes

‘Kennis moet je verwerven, je moet er naar zoeken,’ stelt burgemeester Lenferink in het voorwoord van de nieuwe gemeentelijke Wegwijzer, die op de tweede dag van het nieuwe jaar op de mat plofte. Twee bladzijden eerder blijkt dat wie zoekt, niet per se vindt. In het tekstje bij de omslag van de gemeentegids stelt men zich de alleszins gerechtvaardigde vraag waarom het stadswapen van Leiden niet één, maar twee sleutels bevat.

De sleutels verwijzen zoals iedere rechtgeaarde Leidenaar zal weten naar de apostel Petrus, de schutspatroon van de Leidse Pieterskerk. Als portier van het hiernamaals bewaart hij sinds de ‘traditio clavium’ (de sleuteloverdracht) de sleutels van de hemelpoort, zo vertelt het Nieuwe Testament ons. Niet voor niets lijkt het wapen van Vaticaanstad als twee druppels water op dat van Leiden. Alleen zijn de Leidse sleutels rood (of ‘keel’, zoals heraldici zeggen), en de pauselijke sleutels goud en zilver van kleur. Maar waarom zijn het er nu twee?

Ik citeer de Wegwijzer: ‘Leidse humor zegt: “Eén originele sleutel en een reservesleutel” en “De hoofdingang en de achterdeur”. Nee, geachte lezer, het zijn twee sleutels omdat…’ – maar dan volgen er in de gids welgeteld negentien veelbetekenende puntjes. De puntjes van ‘dat zoeken we op’, van ‘ik wil een hulplijn inzetten’ en van ‘hier komen we op terug’. Maar een antwoord blijft uit en de Wegwijzer stuurt de geachte lezer dus met een kluitje in het riet. Een katholieke verklaring is meen ik dat Petrus’ ene sleutel toegang tot de aardse kerk verschaft en de andere tot het Koninkrijk der Hemelen, maar zeker ben ik hier niet van. Wél weet ik waar in onze stad de twee gietijzeren sleutels van de prijsvraag in de Wegwijzer hangen. Een hint? Zoek ze in de buurt van waar men al eeuwen kennis vindt…

Exit-expo

Het was even slikken toen ik op Eerste Kerstdag op de Beestenmarkt een blik op de inmiddels al volledig gestripte Portakabins wierp. Serious Request was nu echt voorbij, dat was wel duidelijk. Hoe een uitbundig schijnend zonnetje ook zijn best deed, het stille plein deed koud aan. Wat restte, waren mooie herinneringen aan een warme week, waarin Leiden dankzij het Glazen Huis in heel Nederland in het middelpunt van de belangstelling stond.

Dat was voor onze stad wel even geleden. Ooit traden hier wereldberoemde artiesten als Queen en Genesis op, werd de proloog van de Tour de France hier verreden en werden grote televisieshows rechtstreeks vanuit Leiden uitgezonden. Ooit had Leiden namelijk een evenementenhal. Begin februari wordt de Groenoordhal na veertig jaar trouwe dienst en twee jaar lijdzaam wachten dan toch echt gesloopt. Bij wijze van laatste saluut hebben de opdrachtgevers tot deze sloop in samenwerking met de Gemeente Leiden in de hal een tentoonstelling ingericht, de Groenoord Expo.

Een handjevol schoolbankjes, balen stro met dranghekken eromheen, twee oude Kevers en wat provisorisch opgehangen en neergezette winkeldochters van de Kringloopwinkel… Het had er alle schijn van dat ik me iets teveel van deze met veel bombarie aangekondigde ‘exit-expo’ had voorgesteld. Mijn camera bleef in zijn tas en binnen tien minuten stond ik weer buiten. Dat neemt niet weg dat ik u toch van harte kan aanraden er even een kijkje te nemen. Om nog één keer over de kale betonnen vloer te slenteren, de sfeer te proeven, de unieke houten kapconstructie te bewonderen en terug te denken aan wat u er in de loop der jaren heeft gedaan, gezien, gehoord en beleefd. Nu kan het nog – tot en met zondag 8 januari om precies te zijn. Daarna sluit de Groenoordhal voor altijd zijn deuren.

Tóch een record!

‘Ik kom mijn excuses aanbieden,’ stamelde een man in het holst van de nacht in de microfoon voor het Glazen Huis. De dj in het huis wilde weten waarvoor. ‘Nou, ik heb zondag een kerstboom van jullie gejat,’ antwoordde de Leidenaar, die bij zijn actie een spoor van dennennaalden had achtergelaten en dus eenvoudig in de kraag kon worden gevat. Bij wijze van boetedoening was hij naar de Beestenmarkt gekomen om al het geld dat hij op zak had door de brievenbus te schuiven. ‘Sorry,’ zei hij nog maar een keer in onvervalst Leids.

Deze kerstboomdiefstal was vrijwel het enige incident tijdens een in alle opzichten prachtige week. Ik geef toe: in de loop van 2011 heb ik er weleens aan getwijfeld of onze stad wel de aangewezen plaats voor een grootschalig evenement als Serious Request zou zijn. Maar terwijl de organisatie naarmate december naderde steeds vaker liet doorschemeren niet op een recordopbrengst te rekenen, raakte ik er steeds meer van overtuigd dat de komst van het Glazen Huis naar onze Beestenmarkt een daverend succes zou worden. En met een eindbedrag van maar liefst 8,6 miljoen euro werd dat het ook. Tóch een record!

Hoewel de marathonuitzending via radio, tv en internet 144 uur lang op de voet te volgen was, was ik vorige week regelmatig op de Beestenmarkt te vinden. Om met dj Gerard Ekdom te spreken hing de sfeer er daar keer op keer weer leuk bij. Zichtbaar trots op de bedragen op hun cheques stonden Leidse scholen, verenigingen en bedrijven uren in de rij, soms zelfs in de stromende regen, maar er viel geen onvertogen woord. Ik kon er geen genoeg van krijgen. In mijn ogen is een mooiere afsluiting van 2011 dan juist dít beeld ook nauwelijks denkbaar. Zullen we in Leiden met zijn allen proberen ook van het nieuwe jaar zo’n hartverwarmend feest te maken?

Retetrots

Twee weken geleden citeerde ik op deze plek Maikel Steur, namens 3FM de producer van het Serious Request-circus dat zondag in Leiden losbarstte. Onze stad mocht wat hem betreft ‘retetrots’ zijn op de wijze waarop het Glazen Huis door bewoners, politiek en middenstand is omarmd. Volgens mij heeft de chauvinistische Leidenaar wat dit betreft nauwelijks aansporing nodig: de trots is hier van oudsher al zo ongeveer te snijden.

Ook los van de Rode Kruis-actie is er namelijk alle reden om trots te zijn, en ook de afgelopen weken was Leiden weer opvallend vaak positief in het nieuws. Zo sleepte Walter van Peijpe – tevens gemeenteraadslid voor GroenLinks – de landelijke titel ‘Taxichauffeur van het Jaar’ in de wacht. De basketballers van Zorg & Zekerheid Leiden wisten de tweede ronde van de EuroChallenge te bereiken, waarmee ‘we’ tot de beste zestien van Europa behoren. En last but not least won het Stadslab – het samenwerkingsverband van retetrotse maar bovenal creatieve Leidenaars die hun stad naar een hoger plan willen tillen – de Landelijke Vrijwilligers Award. Dat de prijsuitreiking werd gepresenteerd door niemand minder dan Zijne Koninklijke Hoogheid Ivo Niehe bewijst wel dat dit niet zo maar een prijsje is.

Terug naar de Beestenmarkt, want hoe je het ook wendt of keert: daar draait het deze week natuurlijk allemaal om. De opening met Snow Patrol was koud en nat maar spetterend, en ook de eindshow van zaterdagmiddag belooft een waar spektakel te worden. Maar nu even Serious: laten we niet vergeten dat het deze week níét om Leiden gaat, niet om Coen, Gerard & Timur, en ook al niet om al die BN’ers die onze stad bezoeken. Het gaat om de oorlogsmoeders in Afrika. Serious Request 2011 is pas geslaagd als de opbrengst er een is waar we met z’n allen retetrots op kunnen zijn!